Ẩn quảng cáo nha thong minh
  •  
  • Vì sao không phục chế được bức Bình văn?

  • Trên bề mặt của bức Bình văn có phủ một lớp véc-ni trong không phải dùng cho sơn dầu mà là cho tranh …sơn mài!, sự ..lạ này khiến các chuyên gia Đức không tìm ra loại hoá chất nào để có thể tẩy rửa lớp véc-ni...

  • Wednesday, 24 January 2018, 03:23:39 PM
  • Sản phẩm liên quan tới tranh vẽ sơn dầu:

    Tranh Sơn dầu là một loại họa phẩm được làm từ sắc tố (pigment), thường dưới dạng bột khô được nghiền kỹ với dầu lanh (cây gai) hay dầu cù túc.

    Tuy nhiên, việc chế màu đòi hỏi phải có kiến thức chuyên môn để tránh pha trộn, gây những phản ứng hóa học giữa các chất màu bởi sắc tố có thể là nguyên liệu khoáng, nguyên liệu hữu cơ hoặc nguyên liệu hóa học.

    Sơn dầu không thấm nước, có độ dẻo và độ che phủ mạnh (dễ dàng phủ kín lớp sơn khác ở dưới, trừ các màu có tính đặc biệt).Cũng có lúc người ta dùng từ "màu dầu" thay cho từ "sơn dầu" với ý định chỉ chất liệu dùng trong tác phẩm.

     Các sản phẩm được làm trực tiếp tại xưởng sản xuất được thực hiện bởi các nghệ nhân tại Đồng Kỵ. Vì vậy chất lượng được đảm bảo - Uy tín



    , một trong hai bức sơn dầu cổ nhất VN (sáng tác 1898-1905?) của họa sĩ Lê Huy Miến và bức Tan ca, mời chị em thi thợ giỏi (TCMCETTG) (sáng tác 1976) của hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung. Đây là cái tin được rất nhiều người yêu mỹ thuật quan tâm, kỳ vọng. Thế nhưng…
    “Rất có khả năng họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung đã mua phải màu giả!”


    Bức Tan ca, mời chị em ra họp thi thợ giỏi sau khi phục chế Sáng ngày 29-12, Bảo tàng mỹ thuật VN đã tổ chức buổi họp báo cáo về việc đưa hai bức tranh sơn dầu Bình Văn của hoạ sĩ Lê Văn Miến (một trong hai bức sơn dầu cổ nhất tại BTMT có tuổi hôn 100 năm) và TCMCETTG của hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung (giám đốc đầu tiên của BTMT) sang Đức.
    Bức tranh TCMCETTG được phục hồi nguyên trạng khá mỹ mãn. Năm 1972, là năm mà các hoạ sĩ được vận động sáng tác về đề tài công nghiệp. Hưởng ứng đề tài này, hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung đi thực tế và lấy tư liệu ở Nhà máy dệt 8-3, nhưng tới tận năm 1976 ông mới hoàn thành bức tranh. Thời đó vật liệu tốt rất ít, hoạ sĩ đã phải vẽ trộn lẫn nhiều loại sơn dầu khác nhau (điều này khi “khám bệnh” cho tranh bằng thiết bị điện tử, người ta đã phát hiện ra rất tường tận).

     

    Tuy đây là một bức “tranh đề tài”, nhưng bằng tài năng của một trong những hoạ sĩ Mỹ thuật Đông Dương hàng đầu, tác giả đã “vĩnh cửu hoá” một hình ảnh rất đẹp của người lao động. Và không chỉ dừng ở đó, ông còn lồng những thủ pháp tạo hình vừa rất dân gian, vừa khá hiện đại vào chủ nghĩa hiện thực XHCN vốn rất khắc khe thời đó.

    Đích thân giáo sư trưởng khoa phục chế của Trường mỹ thuật Dresden đã hướng dẫn quá trình phục chế bức tranh trên cho các hoạ sĩ VN. Khi chưa phục chế, mặt tranh bị chùng, các mảng màu vỡ rạn ra như đất hạn, bị bong rộp rất nhiều chỗ; gỉ sắt từ đinh đóng căng toan loang ra làm đứt vải mép tranh.

     

    Sau khi được “khám bệnh” bằng các máy móc hiện đại nhất (máy chụp hồng ngoại, máy chụp cắt lớp), đã chỉ ra rằng hoạ sĩ đã vẽ tới 3 lớp màu rất dày. Lớp nền màu trắng có lẫn nhiều thạch cao (gặp độ ẩm hay khô đều co dãn, gây nên hiện tượng bong rộp). Lớp màu thứ hai lẫn nhiều chất khoáng, gặp thời tiết ẩm như VN có độ phản ứng hoá học cao làm xỉn lớp màu sáng trên cùng. Khi hoạ sĩ Nguyễn Thị Hồng (trưởng đoàn đem tranh sang Đức) trình bày những điều này, hoạ sĩ Lý Trực Sơn đã giải thích thêm, rằng lớp màu có nhiều chất khoáng đó chính là màu sơn dầu tự chế của Trường mỹ thuật (trộn bột màu với dầu lanh rồi nghiền).

    Còn lớp màu trắng có lẫn thạch cao ở dưới có thể là do hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung đã mua ở Ngõ Gạch, là màu giả (thời đó màu trắng rất hiếm). Lớp màu trên cùng lại là màu của CHDC Đức cũ, rất dễ mốc. Tổng hợp những thứ đó, giải thích tại sao bức tranh mới vẽ gần 30 năm đã hỏng nặng như vậy. Sau khi khám kỹ, bức tranh được phục chế bằng cách dùng các thiết bị chuyên dụng ép phẳng mặt tranh bằng van hút chân không. Sau đó chấm màu lên từng chỗ bị rụng màu.

     

    Cuối cùng là ép thêm các lớp bảo vệ đặc biệt vào mặt sau bức tranh. Có mặt tại buổi báo cáo có một số hoạ sĩ, họ nhìn ngắm rất kỹ bức tranh và đều tỏ ra hài lòng vì sau khi phục chế, tranh vẫn giữ được nguyên trạng sắc thái, tinh thần cũ. Hoạ sĩ Lý Trực Sơn còn cho biết, ông rất xúc động khi xem lại tác phẩm này sau khi phục chế “bởi hoạ sĩ VN vẽ sơn dầu nhiều, nhưng ra tinh thần sơn dầu như tác phẩm này thì ít”.

    Bình văn thì thật hẩm hiu…!

     

    Trong khi đó bảo vật Bình văn - bức tranh đã có tuổi gần một thế kỷ, được đặt nhiều kỳ vọng khi đi phục chế tận châu Âu lại về “tay trắng”, không phục chế được. Chẳng có sửa sang gì ngoài việc căng lại toan trên sátxi mới, kèm một lớp bảo vệ ở mặt sau. Những vết màu tróc vẫn còn nguyên. Tại sao?

    Theo lời giải thích của ông giám đốc BTMT, khi chụp ảnh bằng tia hồng ngoại, mới phát hiện ra trên bề mặt của bức Bình văn có phủ một lớp véc-ni trong không phải dùng cho sơn dầu mà là cho tranh …sơn mài! Các chuyên gia Đức “chịu chết” không tìm ra loại hoá chất nào để có thể tẩy rửa lớp véc-ni này (rồi mới có thể tiến hành phục chế được).

     

    Lớp dầu trong này có màu vàng ngà thường nổi lên trên cùng bát sơn mài khi để lắng. Các hoạ sĩ sơn mài hay dùng lớp dầu này (gọi là “dầu mặt sơn”) để “toát” tranh sơn mài (phủ ngoài cùng bảo vệ và tăng độ bóng cho bề mặt tranh). Thời xưa, các thợ làm tượng truyền thống cũng dùng lớp dầu này phủ lên “da” tượng Phật.

    Chính lớp dầu phủ bề mặt này đã làm cho sơn trên mặt tranh Bình văn rạn theo các vân xoáy (như vết rạn trên sứ men rạn, hay rạn trên da tượng cổ) chứ không rạn như đất rạn trên các tranh sơn dầu khác. Điều vô tình này làm các chuyên gia Đức rất “khoái”. Họ hứa rằng khoảng tháng 2-2006 sẽ cử người sang VN tiếp tục nghiên cứu và tìm cách tẩy rửa, phục chế tiếp tác phẩm này.

     

    Lớp dầu trong này được phán đoán có lẽ được phủ lên sau này, chứ không phải phủ lên ngay sau khi tác giả vẽ xong.

    Năm tới, BTMT sẽ tiếp tục liên kết với các đối tác Australia, Italia, Đức …để tiếp tục tu sửa thêm một số tác phẩm, đồng thời học tập kinh nghiệm để xây dựng cho trung tâm phục chế sơn dầu tại VN.

     

    Chắc chắn, khi “khám bệnh” tiếp cho các tác phẩm của BTMT, sẽ phát hiện thêm nhiều cách đối xử “lạ lùng” hơn cả việc lấy dầu sơn mài phủ lên tranh sơn dầu …như Bình văn!

    Nhưng dù sao, qua những chuyến “du tây phục chế” này, thái độ ứng xử của người văn minh đối với nghệ thuật đầy trân trọng và khoa học của nước bạn đáng làm chúng ta phải suy nghĩ.

     

    Theo Thể thao và Văn hóa